Obiekty Industriady

    Oddział Odlewnictwa Artystycznego - Nowe Gliwice

    ul. Bojkowska 37
    44-100 Gliwice
    Tel: +48 32 2310854
    Fax: +48 32 3324742

    Wszystko zaczęło się w 1796 roku, kiedy to w mieście nad Kłodnicą uruchomiono pierwszy na kontynencie (poza Wielką Brytanią) wielki piec opalany koksem. Sukces miał wielu ojców, ale najwięcej do powiedzenia miał szkocki wynalazca i przedsiębiorca – John Baildon. Po dwóch latach w hucie ruszyła gisernia, zajmująca się odlewaniem gotowych przedmiotów. Gliwicka odlewnia, wraz z bliźniaczymi zakładami w Berlinie i Sayn, zajmowała się produkcją zarówno armat, jak i odlewów artystycznych. Współpracowała z najwybitniejszymi artystami, wśród których były tak znane nazwiska, jak Karl Friedrich Schinkel, August Kiss czy Teodor Kalide. Hutą zachwycał się Julian Ursyn Niemcewicz, podróżujący po Śląsku w 1821 roku. Pisał:

    „Gliwice odlewają w rozmaitych robotach do 100 000 cetnarów żelaza. Od ogromnych dział szturmowych do przedmiotów sztuk i najdrobniejszych łańcuszków, wszystko znaleźć tam można. Widziałem tam mosty całe, kraty, lwy, kandelabry, wazy, krucyfixy, medaliony wielkie i małe, krzyżyki, pierścionki, łańcuszki.”

    Warto wspomnieć, że najwyższe pruskie odznaczenie wojskowe – Żelazny Krzyż – zostało po raz pierwszy odlane w Gliwicach w 1813 roku. Po II wojnie światowej tradycje huty gliwickiej przejęły Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych (GZUT). Stąd wyszły tak znane pomniki, jak warszawska Nike, Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach, Wyspiańskiego w Krakowie.

    Odział Odlewnictwa Artystycznego

    Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach utworzono w 1991 roku w jednej z hal dawnej huty na terenie GZUT. W 2010 r. zostało ono przeniesione i obecnie mieści się w odnowionej maszynowni dawnej kopalni „Gliwice”. Budynki założonej w 1901 roku kopalni projektowali Emil i Georg Zillmanowie – twórcy katowickich osiedli: Giszowca i Nikiszowca. W XXI wieku zrewitalizowano maszynownię, cechownię i willę dyrektora. W 2010 roku zaprezentowano w nowym miejscu wystawę multimedialną. Tak opisuje ją sam twórca aranżacji , Mirosław Nizio:

    „Inspiracją dla wystroju ekspozycji stała się struktura miasta oraz architektura starych pieców hutniczych. Już same dokumenty ryciny, szkice po trosze określały charakter tego miejsca. W ten sposób powstały obiekty, które symbolicznie mają przedstawiać fabrykę oraz piece hutnicze: cztery kubiki, z których wydobywa się żar. (…) Bardzo ciekawym elementem są wnętrza pieców, do których zwiedzający mogą wchodzić i w których zapoznają się z uporządkowaną już chronologicznie historią odlewnictwa artystycznego od XVIII- do XX-wiecznych budowli przemysłu żeliwnego, gliwickich i okolicznych wyrobów artystycznych”.

    Muzeum znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki.

    Kronika Szlakowa

    214 lat temu w Gliwicach powstała Królewska Odlewnia Żeliwa. Była to pierwsza odlewnia w naszej części Europy oparta na nowej technologii opalania pieca hutniczego koksem. Obecnie wytwory odlewni prezentuje Odział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje misterna i precyzyjnie wykonana żeliwna biżuteria. W przeszłości była ona bardzo popularna, do czego przyczyniły się dwa wydarzenia. Pierwszym była śmierć pruskiej królowej Luizy, żony Fryderyka Wilhelma III. W Prusach zapanowała wówczas żałoba - kobiety do czarnych sukien zaczęły nosić odlane z żeliwa krzyże z wprawioną podobizną królowej. Wkrótce potem rozpoczęto skuteczną akcję propagującą oddawanie klejnotów na poczet funduszy wojennych - w zamian obywatele pruskiego państwa otrzymywali żeliwne płytki lub sygnety.

    Opis obiektu pdf
    Program w obiekcie pdf

    Wydarzenia w tym obiekcie

    Kliknij w interesujące cię wydarzenie, żeby zobaczyć szczegóły
    11.06.2016
    15:00 - 19:00 Odlewnictwo – żywa opowieść
    15:00 - 19:00 HIT! W tych murach nie spotkasz już górników… - spacer z przewodnikiem po dawnej Kopalni „Gliwice”
    15:00 - 19:30 Skarby Królewskiej Odlewni Żelaza - malowanie żeliwnych replik
    15:00 - 19:30 Tworzenie formy odlewniczej
    15:00 - 20:00 Pionierzy śląskiego przemysłu. Gliwickie tropy – warsztaty artystyczne, historyczne gry i zabawy, wystawy, pokazy, inscenizacja komiksu „Człowiek z żeliwa”.
    15:00 - 20:00 Wystawa planszowa „Człowiek z żeliwa”
    15:00 - 20:00 W tych murach nie spotkasz już górników… - warsztaty i zabawy z węglem dla dzieci
    15:30 - 16:30 Żeliwna opowieść – oprowadzanie po wystawie „Słusznie słyną dziś Gliwice…”
    15:30 - 16:30 Pionierzy śląskiego przemysłu: Reden, Baildon i Holzthausen – warsztaty
    15:30 - 16:30 Zaułek jubilera – warsztaty z wykorzystaniem replik żeliwnej biżuterii
    15:30 - 16:30 Śląscy przemysłowcy i ich baśniowe pałace – zajęcia edukacyjne i gra historyczna
    17:00 - 18:00 Żeliwna opowieść – oprowadzanie po wystawie „Słusznie słyną dziś Gliwice…”
    17:00 - 18:00 Pionierzy śląskiego przemysłu: Reden, Baildon i Holzthausen – warsztaty
    17:00 - 18:00 Zaułek jubilera – warsztaty z wykorzystaniem replik żeliwnej biżuterii
    17:00 - 18:00 Śląscy przemysłowcy i ich baśniowe pałace – zajęcia edukacyjne i gra historyczna
    18:30 - 19:30 Żeliwna opowieść – oprowadzanie po wystawie „Słusznie słyną dziś Gliwice…”
    18:30 - 19:30 Pionierzy śląskiego przemysłu: Reden, Baildon i Holzthausen – warsztaty
    18:30 - 19:30 Zaułek jubilera – warsztaty z wykorzystaniem replik żeliwnej biżuterii
    18:30 - 19:30 Śląscy przemysłowcy i ich baśniowe pałace – zajęcia edukacyjne i gra historyczna
    20:00 - 22:00 Krzysztof Kobyliński i przyjaciele - koncert